Jazda samochodem w górach – najważniejsze zasady
Jazda samochodem w górach wymaga większej ostrożności niż poruszanie się po płaskim terenie. Strome podjazdy i zjazdy, ostre zakręty, ograniczona widoczność, zmienna pogoda, oblodzenie, śnieg czy wąskie drogi sprawiają, że kierowca musi wcześniej przewidywać sytuację i odpowiednio dostosowywać prędkość.
Nie ma jednego przepisu, który szczegółowo określałby wszystkie zasady jazdy po górach. Obowiązują przede wszystkim ogólne przepisy ruchu drogowego, ale rzeźba terenu jest wprost wymieniona w Prawie o ruchu drogowym jako jeden z czynników, które kierowca musi uwzględnić przy wyborze prędkości.
Jak bezpiecznie jeździć samochodem w górach?
Najważniejsza zasada brzmi: w górach jedź wolniej, przewiduj wcześniej i nie doprowadzaj do sytuacji, w której samochód zaczyna wymykać się spod kontroli. Kierowca powinien:
- dostosować prędkość do nachylenia drogi, zakrętów i widoczności,
- przed stromym zjazdem odpowiednio dobrać bieg,
- unikać gwałtownego hamowania,
- zachowywać większy odstęp od poprzedzającego pojazdu,
- zwracać uwagę na znaki ostrzegawcze,
- przygotować samochód do warunków zimowych,
- pamiętać, że za zakrętem może znajdować się przeszkoda lub nadjeżdżający pojazd,
- nie wyprzedzać, jeżeli nie ma odpowiedniej widoczności i miejsca na bezpieczne wykonanie manewru.
Prawo o ruchu drogowym wymaga, aby prędkość zapewniała panowanie nad pojazdem z uwzględnieniem m.in. rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi oraz warunków atmosferycznych.
Jazda samochodem w górach – najważniejsze zasady
Górska trasa może być piękna, ale dla kierowcy jest również wymagająca. Nawet osoba, która bardzo dobrze radzi sobie w Warszawie czy na autostradzie, może poczuć różnicę podczas pierwszego przejazdu przez wysokie góry.
Dlaczego? Droga może w krótkim czasie zmienić nachylenie, kierunek i szerokość. Do tego dochodzą serpentyny, ograniczona widoczność, kamienie na jezdni, rowerzyści, piesi, motocykliści oraz samochody jadące z przeciwnego kierunku.
W górach dużo ważniejsze od szybkiego pokonania trasy jest przewidywanie tego, co może wydarzyć się za kilkadziesiąt metrów.
Dlaczego jazda w górach jest trudniejsza?
Na płaskiej drodze kierowca często ma możliwość obserwowania sytuacji z dużej odległości. W górach sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej. Po pokonaniu jednego zakrętu może pojawić się kolejny. Za wzniesieniem może znajdować się korek, pieszy albo stojący samochód. Dodatkowo samochód zachowuje się inaczej podczas zjazdu niż na płaskiej drodze. Na stromym odcinku większą rolę odgrywa odpowiedni dobór biegu, praca hamulców i utrzymywanie właściwej prędkości.
Prawo o ruchu drogowym wprost wskazuje, że kierujący powinien uwzględniać rzeźbę terenu przy dostosowywaniu prędkości.
Na trudność jazdy w górach wpływają przede wszystkim:
- duże nachylenie drogi,
- ostre zakręty,
- ograniczona widoczność,
- zmienna pogoda,
- śnieg i lód,
- mokra nawierzchnia,
- możliwość występowania kamieni lub błota na jezdni,
- wąskie odcinki drogi,
- duża różnica wysokości.
Jak przygotować samochód do jazdy w górach?
Przygotowanie do górskiej podróży zaczyna się jeszcze przed wyjazdem. Nie chodzi wyłącznie o sprawdzenie poziomu paliwa. Jeżeli jedziemy zimą, stan samochodu może mieć bezpośredni wpływ na możliwość pokonania konkretnego odcinka.
GDDKiA przed zimowymi podróżami zaleca m.in. odpowiednie opony, sprawny i odśnieżony samochód oraz właściwe oświetlenie. W przypadku podróży bocznymi drogami lub w górach wskazuje również na przydatność łańcuchów i łopaty.
Przed wyjazdem sprawdź:
- stan bieżnika i ciśnienie w oponach,
- poziom płynów eksploatacyjnych,
- sprawność hamulców,
- działanie świateł,
- stan wycieraczek,
- poziom płynu do spryskiwaczy,
- stan akumulatora, szczególnie zimą,
- wyposażenie awaryjne.
Zimą warto dodatkowo mieć w samochodzie:
- łańcuchy przeciwpoślizgowe,
- rękawice,
- skrobaczkę,
- latarkę,
- koc,
- łopatę,
- przewody rozruchowe.
Prędkość w górach – dlaczego trzeba zwolnić?
To jedna z najważniejszych zasad. W górach znak ograniczenia prędkości nie oznacza, że właśnie z taką prędkością trzeba jechać. Jest to prędkość maksymalna wynikająca z oznakowania. Jeżeli warunki wymagają jazdy wolniejszej, kierowca powinien zwolnić.
Art. 19 Prawa o ruchu drogowym wymaga jazdy z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem m.in. rzeźby terenu, widoczności drogi i warunków atmosferycznych.
Wyobraź sobie zakręt, przy którym obowiązuje 60 km/h. Jeżeli pada śnieg, jest ślisko, a widoczność jest ograniczona, bezpieczna prędkość może być zdecydowanie niższa. Nie jedź „do znaku”. Jedź do warunków.
Jazda pod górę – jak prawidłowo pokonywać podjazdy?
Stromy podjazd wymaga od samochodu większego wysiłku. W samochodzie z manualną skrzynią biegów odpowiedni bieg pozwala utrzymać odpowiednie obroty i ograniczyć ryzyko utraty płynności jazdy. Przed stromym podjazdem warto wcześniej przygotować się do jego pokonania. Nie należy czekać do momentu, w którym samochód zacznie wyraźnie tracić prędkość.
Podczas podjazdu:
- obserwuj drogę przed sobą,
- utrzymuj płynną jazdę,
- dobierz odpowiedni bieg,
- unikaj niepotrzebnego zatrzymywania się,
- zachowaj odstęp,
- obserwuj, co dzieje się po drugiej stronie wzniesienia.
Szczególnie ważne jest to ostatnie. Za szczytem wzniesienia możesz nie widzieć samochodu, który jedzie z przeciwnego kierunku.
Jazda w dół – jak bezpiecznie zjeżdżać ze stromego wzniesienia?
Zjazdy są często trudniejsze od podjazdów. Samochód naturalnie przyspiesza, a kierowca musi kontrolować jego prędkość. Na długim i stromym zjeździe nie warto polegać wyłącznie na hamulcu zasadniczym. W samochodzie z manualną skrzynią biegów odpowiednio dobrany niższy bieg pozwala wykorzystać hamowanie silnikiem.
Podczas stromego zjazdu:
- zwolnij jeszcze przed rozpoczęciem najbardziej stromego fragmentu,
- wybierz odpowiedni bieg,
- obserwuj drogę daleko przed samochodem,
- zachowaj większy odstęp,
- unikaj gwałtownego hamowania,
- nie przyspieszaj tylko dlatego, że droga jest wolna.
Hamowanie silnikiem w górach – na czym polega?
Hamowanie silnikiem polega na wykorzystaniu oporów pracy silnika do zmniejszania prędkości samochodu po odjęciu gazu, przy odpowiednio dobranym przełożeniu. W górach jest to szczególnie przydatne podczas długich zjazdów. Dlaczego? Jeżeli kierowca przez wiele kilometrów stale mocno korzysta z hamulca, elementy układu hamulcowego mogą się bardzo nagrzewać. Hamowanie silnikiem pozwala ograniczyć ciągłe używanie hamulca. Nie oznacza to jednak, że hamulca zasadniczego nie należy używać. Hamulce nadal są podstawowym elementem zatrzymania pojazdu. Hamowanie silnikiem jest techniką wspomagającą kontrolowanie prędkości.
Czy zjazdu z góry można jechać na luzie?
Nie jest to dobry sposób na bezpieczne pokonywanie stromego zjazdu. Jazda na luzie ogranicza możliwość wykorzystania hamowania silnikiem. Kierowca powinien mieć możliwość szybkiego reagowania i utrzymywania odpowiedniej kontroli nad samochodem. Na stromym zjeździe znacznie lepszym rozwiązaniem jest dobranie odpowiedniego biegu jeszcze przed rozpoczęciem trudnego fragmentu.
Zakładanie łańcuchów przeciwpoślizgowych – kiedy są potrzebne?
Łańcuchy przeciwpoślizgowe mogą znacząco poprawić przyczepność na zaśnieżonej lub oblodzonej drodze. Nie oznacza to jednak, że można zakładać je wyłącznie wtedy, gdy kierowca uzna to za wygodne. W określonych miejscach ich używanie może być obowiązkowe. Dlatego przed wyjazdem w góry zimą warto wiedzieć, co oznaczają znaki dotyczące łańcuchów.
Znak C-18 – kiedy łańcuchy są obowiązkowe?
Znak C-18 „nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgowych” oznacza, że na drodze, na której został umieszczony, kierujący pojazdem silnikowym ma obowiązek stosować łańcuchy przeciwpoślizgowe na co najmniej dwóch kołach napędowych. Jeżeli pod znakiem znajduje się odpowiednia tabliczka, nakaz może dotyczyć wskazanych na niej pojazdów. Nakaz przestaje obowiązywać za znakiem C-19 „koniec nakazu używania łańcuchów przeciwpoślizgowych”.
Strome podjazdy i zjazdy – jak rozpoznawać znaki?
W górach szczególnie istotne są znaki: A-22 „niebezpieczny zjazd” oraz A-23 „stromy podjazd”. Znak A-22 ostrzega o znacznym spadku podłużnym drogi, a umieszczona pod nim tabliczka T-9 może wskazywać rzeczywistą wielkość spadku. Znak A-23 ostrzega natomiast o znacznym wzniesieniu drogi, również z możliwością podania jego wartości na tabliczce T-9. Nie ignoruj tych znaków. Są one ostrzeżeniem, że droga za chwilę może wymagać innego sposobu prowadzenia samochodu.
Jazda po śniegu i lodzie w górach
Zimą górskie drogi mogą zmieniać się z suchej nawierzchni w oblodzoną dosłownie na krótkim odcinku.
Szczególnie niebezpieczne mogą być:
- zacienione fragmenty drogi,
- mosty,
- zakręty,
- miejsca z zalegającym śniegiem,
- okolice przełęczy,
- odcinki, na których wcześniej padał śnieg.
Na śliskiej nawierzchni należy ograniczyć gwałtowne ruchy kierownicą, pedałem gazu i hamulcem. Płynność jest ważniejsza niż szybkość.
Mgła w górach – jak zachować się za kierownicą?
Mgła może pojawić się nagle, szczególnie w wyżej położonych miejscach. W takiej sytuacji najważniejsze jest ograniczenie prędkości i dostosowanie oświetlenia do warunków. Kierowca nie powinien próbować utrzymywać tej samej prędkości tylko dlatego, że wcześniej droga była pusta. Przy ograniczonej widoczności zwiększa się czas potrzebny na zauważenie przeszkody i reakcję.
Podczas mgły:
- zwolnij,
- zwiększ odstęp,
- obserwuj oznakowanie,
- korzystaj z właściwych świateł,
- unikaj wyprzedzania,
- przygotuj się na nagłe pojawienie się przeszkody.
Co zrobić, gdy samochód zaczyna tracić przyczepność?
Najważniejsze jest zachowanie spokoju. Nagły i gwałtowny ruch kierownicą może pogorszyć sytuację. Jeżeli samochód zaczyna tracić przyczepność, kierowca powinien unikać chaotycznych ruchów i dostosować reakcję do rodzaju poślizgu oraz wyposażenia samochodu. W przypadku nowoczesnych pojazdów systemy takie jak ABS czy ESC mogą wspierać kierowcę, ale nie zastępują prawidłowej techniki jazdy. Najlepszym sposobem uniknięcia poślizgu jest przede wszystkim niedopuszczenie do niego poprzez odpowiednią prędkość i płynne operowanie samochodem.
Instruktor radzi – najważniejsze zasady jazdy w górach
Instruktorzy nauki jazdy często powtarzają jedną rzecz:„Patrz dalej niż tylko na samochód przed Tobą”. W górach ma to szczególne znaczenie. Dobry kierowca przewiduje. Jeżeli patrzysz wyłącznie na auto jadące przed Tobą, możesz zbyt późno zauważyć:
- zakręt,
- przeszkodę,
- śliską nawierzchnię,
- zwężenie,
- rowerzystę,
- pieszego,
- pojazd nadjeżdżający z przeciwka.
Podsumowanie
Jazda samochodem w górach nie musi być stresująca. Wymaga jednak większego przewidywania i świadomości ograniczeń samochodu oraz własnych umiejętności. Najważniejsze są prędkość dopasowana do warunków, właściwy bieg podczas zjazdów, płynne hamowanie, odpowiedni odstęp oraz respektowanie oznakowania. Szczególne znaczenie ma art. 19 Prawa o ruchu drogowym, który nakazuje kierującemu uwzględniać przy wyborze prędkości m.in. rzeźbę terenu, stan i widoczność drogi oraz warunki atmosferyczne. Zimą trzeba dodatkowo pamiętać o przygotowaniu samochodu i możliwości występowania znaków nakazujących używanie łańcuchów przeciwpoślizgowych.